آب شناسی (دانش هیدرولوژی) در ایران باستان
جهش امپراتوری شكوهمند ایرانیان در زمان هخامنشیان و تعالی و ترقی آن در زمان ساسانیان، و دیرپایی این تمدن مدیون دانش آب شناسی ایرانیان یود.
مردمان ایران زمین از دیرباز به ارزش آب به عنوان ماده ای زندگی بخش و ارزشمند آگاهی داشتند. نیاز طبیعی بشر به آب، وضع جغرافیایی فلات ایران و كمیابی این مایع گرانبها، ارزش این ماده را نزد ایرانیان صدچندان نموده و آن را در جایگاه والایی قرار می داده است. برای آنكه به ارزش والای آب در دیدگاه ایرانیان باستان پی ببریم، كافی است كه نیم نگاهی به اوستای زرتشت اندازیم.
آناهیتا، ایزد آب ها، كه گردونه او را در آسمانها چهار اسب ابر و باران و ژاله و شبنم میكشیدند، یكی از بزرگ ایزدان پیش از زرتشت بود، و نیایشگاههای او در كنگاور (كرمانشاه) و بیشابور (فارس) نمایان است، در اوستا مورد ستایش بسیار بوده و هم مرتبه میترا (مهر) و اورمزد (اهورامزدا) قرار می گیرد. آب در آیین زرتشت پاك است و مظهر پاكی و باید كه همچنان پاك باقی بماند. زرتشت از اهورامزدا درخواست می كند كه رودها را از آبی به سترگی شانه اسب لبالب نموده و به پیروان خویش می آموزد كه آلوده نمودن آب، به هر شكل و گونه اش، خلاف دین و اهریمنی است. اینچنین است كه شناخت آب در ایران باستان با وابسته داشتن صفات ویژه به آن و ارجمند داشتن این ماده زندگی بخش آغاز می شود. هنوز هم بازمانده آیین های ایزد آب ها در جای جای ایران برگزار می شود كه برای نمونه می توان به مراسم جوی روبی و بیل گردانی در دامنه آتشكده آتش كوه در نیمور، محلات اشاره نمود.
در ایران باستان، صدها سال پیش از آنكه نخستین فرضیه های مربوط به آب شناسی ارائه شود، به گونه ای شگفت آور و باورنكردنی، پاسخ یكی از مهمترین و دشوارترین مسائل مربوط به یافتن آب و آب های زیرزمینی یافته شده بود. سنگ نوشته ها و لوح های باز مانده از ایران باستان، بیانگر این است كه مردمان ایران زمین آب های زیرزمینی را با كندن كاریزهای دراز و بسیار عمیق برآورده به روستاها و شهرهای خود می رساندند. اینكه نخست گاه این كاریز كجا بوده و در چه مناطقی به آب می توان دست یافت و اینكه كاریز چگونه باید ساخته شود، شاید مهمترین مساله ای بوده است كه بشر از آغاز تمدن تا كنون در دانش آب یاری و آب رسانی با آن روبرو بوده است. پرفسور هانری گوبلو كه بیش از 30 سال بر روی قنات های ایران بررسی و مطالعه انجام داده است در كتاب قنات، فنی برای دستیابی به آب ،عظمت قناتهای ایران را برابر با دیوار چین می داند. مجموعه طول قناتهای ایران بیش از چهارصد هزار كیلومتر، بیش از فاصله زمین تا ماه، و قنات گناباد به طول سی وپنج كیلومتر و ژرفنای بیش از سیصد متر و چاه هایی با فواصل منظم پنجاه متری، از زمان هخامنشیان، یك شاهكار بی نظیر در سراسر جهان است. چندتن از دانشمندان امریكایی مانند اف.دیكسی در نوشتار یك كتابچه علمی برای سازماندهی آب، ام.ا.باتلر در كتاب آبیاری به كمك قنات در ایران، سی.اف.تولمان در كتاب آب های زیرزمینی، ژی.بی.كرسی در كتاب قنات و كاریز، ژی.بیژلیبین كت در كتاب آب شناسی و هانری گوبلو در كتاب های آبیاری در كالیفرنیا و قنات، فنی برای دستیابی به آب خود همگی بر این باورند كه قنات های لوس آنجلس و پاسادانای كالیفرنیا، همچنین قنات های شیلی و مكزیك، در زمان سلطه اسپانیایی ها، توسط مهندسان، متخصصان و كارگران ایرانی ساخته شده است.
+ نوشته شده در سه شنبه دوازدهم شهریور ۱۳۹۲ ساعت ۷:۴۱ ب.ظ توسط رضامیرمعینی
|
روستای آرتیمان در شهرستان تویسرکان از توابع استان همدان است که به صورت زیبایی ساخته شده ودر روی سه کوه روبه روی هم ساخته شده و مابین این سه را باغهای گردو پر کرده است ورودخانه آرتیمان این باغها را از وسط به دو قسمت تقسیم کرده.