بهشت گم شده آرتیمان زیبای ما.....

خصلت های کوروش

 به جرئت می توان گفت که نه فقط در ایران بلکه در کل دنیا پادشاهی مانند کوروش نمی توان یافت. کوروش علاوه بر اینکه سرداری ماهر و پادشاهی با تدبیر و باهوش بود ، از نظر اخلاقی نیز مقام بالایی داشت. هرچند مورخین عهد قدیم و جدید کوروش را بانی دولتی می دانند که از حیث وسعت سابقه نداشت ولی اگر قدری دقت کنیم ، مشخص است که شئون کوروش به جهانگیری های او نمی باشدرچند مورخین عهد قدیم و جدید کوروش را بانی دولتی می دانند که از حیث وسعت سابقه نداشت ولی اگر قدری دقت کنیم ، مشخص است که شئون کوروش به جهانگیری های او نمی باشد ؛ قبل از کوروش هم مصر و بابل و آشور پادشاهانی جهانگشا و عظیم الشان داشت و آشور در زمان اوج خود حکمران تمام آسیای غربی و مصر بود. اگرچه وسعت آشور به پای ایران نمی رسید. معروفیت کوروش در میان ملل – به خصوص یهودیان که برای نام او احترام خاصی قائل اند- به خاطر طرز رفتار است که کوروش در خاورمیانه بر اولین بار پدید آورد و سیاست ظالمانه و نابودکننده پادشاهان سابق به خصوص سلاطین آشوری را به سیاست مهربانی و مدارا تبدیل کرد. مقایسه کتیبه کوروش(که بالاتر آنرا ذکر کرده ام) با کتیبه پادشاهان آشوری و بابلی تفاوت فاحش طرز تفکر و رفتار کوروش را با این پادشاهان آشکار می کند.

 توجه کنید به کتیبه بخت النصر – پادشاه معروف بابل- در 2550 سال پیش: ((به فرمان من هزاران چشم در آوردند، هزاران قلم پا را شکستند، با دست خود چشم فرمانده دشمن را در آوردم ، پسر و دختر را در آتش سوزاندم ، خانه ها را چنان ویران کردم که دیگر بانگ زندگی از آن برنمی خیزد))

 یا کتیبه سناخریب- پادشاه آشور- در 2690 سال پیش:((وقتی بابل را گشودم و آتش زدم ، رود فرات را روی خرابه ها باز کردم تا حتی این ویرانه ها را نیز آب ببرد))

نظایر این کتیبه ها زیاد است اما با توجه به همین دو کتیبه هم می توان فهمید که پادشاهان آشور و بابل می بالند به اینکه هزاران زبان از مغلوبین کشیدند، فلان قدر تل از سرهای بریده بلند کردند و خلاصه اینکه شرح اینگونه جنایت ها را برای خود افتخاری بزرگ و برای خدایانشان عبادت می دانند. پادشاه قوم مغلوب نیز معمولا به همراه خانواده و دوستان خود به طرز وحشتناکی به قتل می رسید. اعتقادات مذهبی ملل مغلوبه هم در اکثر مواقع زیر پا گذاشته می شد (برای مثال آشوربانیپال بعد از  تسخیر عیلام ، مجسمه های خدای عیلامی ها را نابود کرد یا آنها را به عنوان غنیمت به آشور آورد)   رفتار پادشاهان مصر و حتی بعضی پادشاهان ماد نیز – البته با تفاوت هایی- تقریبا این چنین بود. اما این ظلم ها و درندگی ها در زمان پادشاهی کوروش کاملا تغییر کرد: پادشاهان و شاهزادگان قوم مغلوب نه تنها کشته نمی شوند بلکه از دوستان صمیمی کوروش می گردند(مانند کرزوس) ، در شهرهای فتح شده هیچ گونه غارت، تخریب و کشتاری روی نمی دهد ، مقدسات ملل محفوظ می ماند و خود کوروش هم به اعتقادات مذهبی این ملل کاملا احترام می گذارد ، حتی معبد های آنان را هم تعمیر می کند یا می سازد(مانند معبد اساهیل در بابل و امر به بنای معبد بزرگی برای یهودیان در بیت المقدس) پس از کشته شدن پسر نبونید یعنی بلتشصر به حکم کوروش برای او عزاداری باشکوهی گرفته و خود کوروش نیز در آن شرکت می کنند. شهر صیدا که به دست بخت النصر تقریبا ویران شده بود ، به دستور کوروش دوباره آباد و دارای پادشاهی از خود می گردد و .....  

اما در پایان باید بگویم منظور من از جمله (( شئون کوروش به جهانگیری ها او نیست)) این نبود که باید دلاوری ها و ذکاوت کوروش را نادیده بگیریم ؛ همان طور که خودتان هم باید فهمیده باشد کوروش بسیار باهوش و با تدبیر بود. او لیاقت خود را از حیث فرماندهی و سرداری در جنگ با کرزوس نشان داد زیرا موقعیت را درک کرده و با سرعتی حیرت آور و در حالیکه زمستان در حال شروع بود تا قلب لیدیه تاخت و به دشمن فرصت نداد تا از نو قوی شود. همچنین رد شدن از رود دجله در تسخیر بابل نشان از وجود نظم ، ترتیب و اطاعت نظامی در سپاه کوروش و نیز اراده قوی خود او دارد.

مقبره کوروش کبیر در پاسارگاد - طبق روایت مورخان یونانی زمانی کتیبه ای بر بالای آرامگاه کوروش نصب شده بود که روی آن چنین نوشته بود:(( ای رهگذر بدان که در اینجا من خفته ام کوروش. کسی که شاهنشاهی جهانی پارس را برای مردم این سرزمین به ارمغان آورد و اینک بر این خاک کوچک بسنده کرده است. پس هیچگاه بر این آرامگاه که جسد مرا در خود جای داده رشک(حسرت)مبر))

پاسارگاد - کاخ دروازه

مجسمه انسان بالدار در کاخ دروازه که به احتمال زیادی متعلق به کوروش کبیر است

پاسارگاد-کاخ بار عام

پاسارگاد- کاخ اختصاصی کوروش

تنها کتیبه باقیمانده از کوروش در پاسارگاد(کاخ اختصاصی کوروش و کاخ بار عام) که به سه خط پارسی باستان عیلامی و بابلی نوشته شده و مضمونش چنین است:((منم کوروش پادشاه هخامنشی))

تذکر: بعد از تمام شدن تاریخ دوره هخامنشیان آثار باستانی مهم این دوره - از جمله پاسارگاد - را به طور مفصل مورد بررسی قرار می دهیم. اما در اینجا فقط به چند عکس بالا  اکتفا می کنیم